Katten vertonen soms gedrag dat voor hun baasjes erg problematisch is. Een van die gedragingen is sproeien. Katten die sproeien laten kleine beetjes urine achter op verticale oppervlakken zoals muren, deuren of meubels.
Het kan sterk ruiken en leidt vaak tot frustratie. Maar waarom doen katten dit eigenlijk? En belangrijker nog: wat kun je eraan doen? In dit artikel lees je alles over sproeien bij katten.
Wat is sproeien?
Sproeien bij katten is zeker niet hetzelfde als gewoon plassen. Bij sproeien staat de kat meestal rechtop met trillende staart, waarna hij een kleine hoeveelheid urine tegen een object of wand spuit. Dit gedrag is voornamelijk bedoeld als communicatiemiddel en niet om de blaas te legen. Katten gebruiken hun geur om territorium af te bakenen, andere katten te informeren of hun emoties te uiten.
Verschil tussen sproeien en plassen
- Plassen: de kat hurkt en laat veel urine achter, meestal in de kattenbak.
- Sproeien: de kat staat rechtop, staart trilt, en er komt een klein straaltje urine tegen een oppervlak.
Het is belangrijk dit onderscheid te maken, omdat sproeien meestal gedrag is, terwijl onzindelijk plassen vaak een medische oorzaak heeft.
Waarom sproeien katten?
De oorzaken van sproeien zijn divers en vaak een combinatie van factoren. De meest voorkomende redenen zijn:
1. Territorium afbakenen
Katten zijn territoriale dieren. Door te sproeien laten ze andere katten weten: “Dit gebied is van mij.” Vooral buitenkatten of katten in buurten met veel soortgenoten sproeien sneller.
2. Seksueel gedrag
Niet-gecastreerde katers staan bekend om sproeigedrag. De geur bevat hormooninformatie die aantrekkelijk is voor poezen. Ook ongecastreerde poezen kunnen tijdens de krolsheid sproeien.
3. Stress of onzekerheid
Katten die zich onveilig of gestrest voelen, kunnen gaan sproeien om hun omgeving met hun eigen geur vertrouwd te maken. Veranderingen in huis, zoals een nieuwe partner, verhuizing of ander huisdier, zijn vaak triggers.
4. Conflicten met andere katten
In een huishouden met meerdere katten kan sproeien ontstaan door onderlinge spanningen. Het markeren van territorium is dan een manier om de rangorde te benadrukken.
5. Medische oorzaken
Hoewel sproeien meestal gedrag is, kunnen medische problemen soms een rol spelen. Blaasontsteking, nierproblemen of pijn bij het plassen kunnen leiden tot afwijkend urinatiegedrag. Raadpleeg bij twijfel altijd een dierenarts.
Hoe herken je sproeigedrag?
Let op de volgende signalen:
- De kat plast tegen verticale oppervlakken (muren, deuren, meubels).
- Er komt maar een kleine hoeveelheid urine vrij.
- De staart trilt tijdens of vlak voor het sproeien.
- De geur van de urine is vaak sterker dan bij normaal plassen.
Hoe kun je sproeien voorkomen of stoppen?
1. Castratie of sterilisatie
Dit is de meest effectieve maatregel bij seksueel gemotiveerd sproeien. Bij katers vermindert het sproeien vaak met 80–90% na castratie. Hoe jonger dit gebeurt, hoe groter de kans op succes.
2. Stress verminderen
Creëer een rustige omgeving en geef de kat voldoende verstop- en rustplekken. Stress door verhuizing, verbouwing of nieuwe huisgenoten kan sproeien uitlokken. Rust en routine helpen veel.
3. Meer kattenbakken
Bij meerdere katten in huis moet er altijd minimaal één kattenbak per kat + één extra zijn. Zet de bakken op rustige, verschillende plekken zodat elke kat zich veilig voelt.
4. Schoonmaken
Maak besproeide plekken grondig schoon met een enzymatische reiniger. Gewone schoonmaakmiddelen maskeren de geur vaak alleen, waardoor de kat opnieuw gaat sproeien.
5. Feromoonproducten
Er zijn speciale verdampers en sprays (zoals Feliway) die kalmerende feromonen verspreiden. Deze kunnen helpen om de stress en daarmee het sproeien te verminderen.
6. Conflicten aanpakken
Zorg bij meerdere katten dat er genoeg voerbakken, waterbakken en schuilplaatsen zijn. Probeer conflicten te verminderen door spel en positieve ervaringen.
Wat je niet moet doen
- Niet straffen: een kat begrijpt niet dat sproeien “fout” is en stress wordt er alleen maar groter door.
- Niet negeren: sproeien is een signaal dat er iets mis is. Ga op zoek naar de oorzaak.
- Niet zomaar middelen gebruiken: huismiddeltjes of agressieve schoonmaakmiddelen kunnen gevaarlijk zijn en het probleem verergeren.
Wanneer naar de dierenarts?
Als sproeien plotseling begint of samengaat met andere signalen (veel likken aan de geslachtsdelen, bloed in de urine, vaker kleine beetjes plassen), is een bezoek aan de dierenarts noodzakelijk. Dan kan er sprake zijn van een medische oorzaak die behandeld moet worden.
Samenvatting
Sproeien bij katten is een natuurlijk gedrag dat vaak met communicatie, territorium en stress te maken heeft. Het is belangrijk het verschil te herkennen tussen sproeien en onzindelijk plassen. Castratie, stressvermindering en een goed ingerichte leefomgeving zijn de belangrijkste oplossingen. Door begrip te hebben voor dit instinctieve gedrag en de juiste maatregelen te nemen, kun je veel problemen voorkomen.
Sproeien is voor katten een manier van communiceren. Voor baasjes is het een signaal om beter te kijken naar de behoeften en emoties van hun kat.
