Nitriet, nitraat en ammoniak: wat zegt je watertest?
Nitriet hoort onder 0,2 mg/l te zitten, ammoniak is al bij lage waarden schadelijk. Zo lees je de uitslag van je aquariumtest.
Helder water is nog geen gezond water. Ammoniak en nitriet zie je niet en ruik je niet, maar ze kunnen je vissen wel langzaam vergiftigen. Een watertest laat zien wat je ogen missen.
Het korte antwoord
In een goed ingelopen aquarium is nitriet lager dan 0,2 mg/l, en liefst niet meetbaar. Ammoniak is al bij lage waarden schadelijk voor de kieuwen. Nitraat is veel minder giftig en haal je weg door regelmatig een deel van het water te verversen.
Van poep naar nitraat: de stikstofkringloop
Elke waarde op je test hoort bij een stap in hetzelfde proces. Zo werkt het, volgens de LICG:
- Uit poep, urine, de kieuwen en rottend voer of blad komt ammoniak vrij.
- Een deel daarvan wordt ammonium, dat veel minder giftig is.
- Bacteriën in het filter zetten ammonium om in nitriet. Dat is weer erg giftig.
- Een tweede groep bacteriën maakt van nitriet nitraat, dat veel minder schadelijk is.
Planten nemen een deel van het nitraat op. De rest haal je weg door water te verversen. Werkt het filter goed, dan blijven ammoniak en nitriet bijna nul.
De waarden op een rij
| Waarde | Wat het zegt | Goed | Te hoog? Dan… |
|---|---|---|---|
| Ammoniak / ammonium (NH3/NH4+) | Afval dat nog niet is afgebroken | Zo laag mogelijk. Vanaf 0,05 mg/l raken de kieuwen op den duur beschadigd, boven 2 mg/l kunnen vissen sterven. | Deel water verversen, minder voeren, filter nakijken |
| Nitriet (NO2) | Het filter werkt (nog) niet goed genoeg | Lager dan 0,2 mg/l, liefst niet meetbaar | Meteen een deel van het water verversen en even niet of heel weinig voeren |
| Nitraat (NO3) | Eindproduct dat zich ophoopt | Laag houden. De LICG noemt geen vaste grens. | Vaker of meer water verversen, planten helpen ook |
| pH | Zuur (onder 7) of basisch (boven 7) | Hangt af van de vis. Voor goudvissen 6,5 tot 8,5. | Niet snel bijsturen: een stabiele pH is belangrijker |
| KH | Buffer die de pH stabiel houdt | Minstens 5 °dH | Vraag advies bij een aquariumzaak |
| GH | Totale hardheid van het water | Hangt af van de soort. Belangrijk voor garnalen en slakken. | Water van de juiste hardheid gebruiken |
Waarom ammoniak niet altijd even gevaarlijk is
Een test meet ammoniak en ammonium meestal samen. Alleen ammoniak is echt giftig, en hoeveel daarvan in je water zit, hangt af van de pH en de temperatuur. Hoe hoger die zijn, hoe meer ammoniak.
Onder pH 7 is bijna alles ammonium. Bij pH 7,5 is 2 mg/l op den duur schadelijk, en bij pH 9 is diezelfde hoeveelheid al direct giftig. Een uitslag van ammonium lees je dus altijd samen met de pH.
Hoe vaak moet je testen?
In een ingelopen aquarium minstens eens per twee weken. De belangrijkste waarden zijn pH en nitriet. Meet daarnaast ook ammoniak, nitraat, KH en GH, en af en toe fosfaat: veel fosfaat geeft veel algen.
Vaker testen doe je in drie situaties:
- als het aquarium nog aan het inlopen is, elke dag of om de paar dagen;
- als je nieuwe vissen hebt toegevoegd;
- als je vissen zich anders gedragen dan normaal.
Nieuw aquarium? Dan stijgt nitriet eerst
In een nieuw aquarium zijn de bacteriën er nog niet. Tijdens het inlopen gaat nitriet daarom eerst flink omhoog, en daarna weer omlaag. Dat duurt ongeveer vier weken, en minstens twee. Pas als nitriet weer onder 0,2 mg/l zit, mogen de eerste vissen erin.
Wanneer mogen de vissen erin?
Een nieuw aquarium moet eerst inlopen. In die weken groeien de bacteriën in het filter die het afval van vissen onschadelijk maken. Volgens de LICG duurt dat ongeveer vier weken.
Naar de dierenarts als
- je vissen aan het wateroppervlak naar lucht happen.
- ze snel ademen, of hun kieuwen rood of opgezet zijn.
- ze sloom op de bodem liggen of hun vinnen tegen hun lijf knijpen.
- er plotseling meerdere vissen ziek worden of sterven.
Test dan eerst meteen het water en ververs een deel als een waarde te hoog is. Vraag daarna advies aan een dierenarts met visservaring of een goede aquariumzaak.
Weet je welke waarden er bij jouw vis horen? Op de pagina’s over de goudvis, guppy en neontetra vul je je testuitslag in en zie je meteen of hij goed is. Het onderhoud zelf lees je in aquarium schoonmaken: hoe vaak en hoe doe je dat?
Veelgestelde vragen
Wat is een goede nitrietwaarde in een aquarium?
Lager dan 0,2 mg/l, volgens de LICG. In een goed ingelopen aquarium is nitriet meestal niet eens meetbaar.
Wat doe je als nitriet te hoog is?
Ververs meteen een deel van het water en voer even niet of heel weinig. Test de dagen erna opnieuw. Blijft nitriet hoog, dan werkt het filter niet goed genoeg, of zitten er te veel vissen in het aquarium.
Wat is het verschil tussen nitriet en nitraat?
Nitriet is een tussenstap en erg giftig. Nitraat is het eindproduct en veel minder schadelijk. Bacteriën in het filter zetten nitriet om in nitraat.
Hoe vaak moet je het water testen?
Minstens eens per twee weken in een ingelopen aquarium. Tijdens het inlopen en na het toevoegen van nieuwe vissen elke dag of om de paar dagen.
Moet je kraanwater eerst behandelen?
Meestal niet. Nederlands kraanwater is van goede kwaliteit en bevat bijna nooit chloor. Bij oude loden of nieuwe leidingen laat je de kraan eerst goed doorlopen.
Bronnen
Geschreven door Menno. Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026. Deze informatie vervangt geen advies van een dierenarts.