Ratten hebben niet het beste imago. Veel mensen denken aan rioolratten of plagen in steden. Maar dit beeld klopt niet, zeker niet voor tamme ratten (Rattus norvegicus domestica).
Deze dieren zijn intelligent, aanhankelijk en sociaal, en vormen voor veel liefhebbers een van de meest bijzondere huisdieren. Maar een rat vraagt wel specifieke zorg en is niet voor iedereen geschikt.
In dit artikel ontdek je alles wat je moet weten over de rat als huisdier: van karakter en levensduur tot verzorging, kosten en gezondheid.
Karakter en gedrag
- Slim en leergierig: tamme ratten herkennen hun baasje, leren trucjes en reageren op hun naam.
- Sociaal: ratten zijn groepsdieren. Ze moeten altijd met minimaal twee of drie soortgenoten gehouden worden.
- Aanhankelijk: met geduld worden ratten tam en zoeken ze actief contact met hun verzorger.
- Speels: ze houden van klimmen, tunnels verkennen en voerpuzzels oplossen.
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zijn tamme ratten hygiënisch en schoon. Ze wassen zichzelf en elkaar regelmatig en kunnen zelfs zindelijk worden.
Levensduur: hoe oud worden ratten?
Tamme ratten hebben helaas geen lange levensduur. Gemiddeld worden ze 2 tot 3 jaar oud. Sommige ratten halen 3,5 jaar, maar dat is eerder uitzondering dan regel. Dit betekent dat ratten een relatief korte, maar intensieve periode van zorg vragen. Voor kinderen kan dit emotioneel zwaar zijn, omdat een geliefd huisdier snel overlijdt.
Waarom altijd meerdere ratten?
Ratten zijn zeer sociale groepsdieren. In hun natuurlijke gedrag leven ze in kolonies met een duidelijke rangorde. Alleen gehouden ratten worden ongelukkig en ontwikkelen gedragsproblemen. Daarom is het verplicht om er minimaal twee te nemen, bij voorkeur een groepje van drie of meer. Het beste werkt een groepje vrouwtjes (actiever en speelser) of een groepje mannetjes (rustiger en aanhankelijker).
Huisvesting
Een rattenkooi moet ruim, stevig en uitdagend zijn. Minimale afmetingen voor een klein groepje zijn 80 × 50 × 70 cm, maar groter is altijd beter. Belangrijk:
- Verticale ruimte: ratten zijn klimmers, dus meerdere verdiepingen en ladders zijn noodzakelijk.
- Inrichting: hangmatten, buizen, touwen, huisjes, schuilplaatsen en tunnels.
- Bodembedekking: gebruik stofarme materialen zoals hennepvezel, karton of papier. Geen zaagsel of dennenhout: dat is schadelijk voor de luchtwegen.
- Losloop: ratten hebben dagelijks minstens een uur veilige loslooptijd nodig in een afgeschermde ruimte.
Voeding
Ratten zijn alleseters, maar een uitgebalanceerd dieet is cruciaal:
- Hoofdvoer: speciaal rattenvoer of pellets, rijk aan granen en eiwitten.
- Aanvulling: groente (bijv. broccoli, paprika, wortel), af en toe fruit (appels, druiven – met mate).
- Niet voeren: chocolade, citrusvruchten, uien, rauwe bonen en koolzuurhoudende frisdranken.
- Snoepjes: alleen met mate, bijvoorbeeld kleine stukjes gekookte pasta, noten of meelwormen als beloning.
Gezondheid
Ratten zijn gevoelig voor bepaalde gezondheidsproblemen:
- Luchtwegaandoeningen: veel ratten ontwikkelen in hun leven ademhalingsproblemen. Schone huisvesting en stofarme bodembedekking helpen, maar genetische aanleg speelt een rol.
- Tumoren: vooral bij vrouwtjes komen borsttumoren vaak voor. Sommige zijn operatief te verwijderen, maar dat kan kostbaar zijn.
- Tandproblemen: ratten hebben doorgroeiende tanden. Onvoldoende knaagmateriaal kan problemen geven.
- Parasieten: mijten of luizen kunnen voorkomen, zeker bij ratten van slechte herkomst.
Regelmatig wegen en dagelijks observeren is belangrijk. Een goede dierenarts met kennis van kleine knaagdieren is essentieel.
Kosten van ratten
Aanschaf
- Ratten (uit opvang of fokker): €10 – €25 per dier.
- Kooi: €100 – €250 (eenmalig, voor een goede ruime kooi).
- Inrichting: hangmatten, tunnels, voer- en drinkbakken: €50 – €100.
Maandelijkse kosten
- Voer: €10 – €20.
- Bodembedekking: €15 – €30.
- Dierenarts (gemiddeld): reken op €5 – €15 per maand als je de kosten uitsmeert. Operaties (bijv. tumor verwijderen) kosten vaak €80 – €200 ineens.
Alles bij elkaar kost een klein groepje ratten (3 dieren) gemiddeld €30 – €60 per maand, exclusief onverwachte medische kosten.
Voor wie zijn ratten geschikt?
Ratten zijn ideaal voor liefhebbers die:
- Tijd hebben om dagelijks contact te maken.
- Niet bang zijn voor een korte levensduur.
- Bereid zijn meerdere ratten samen te houden.
- Graag een slim, interactief dier willen in plaats van alleen een kijkdier.
Voor jonge kinderen zijn ratten vaak minder geschikt, omdat oppakken stressvol kan zijn en hun korte levensduur emotioneel zwaar kan zijn. Met begeleiding van volwassenen kunnen ratten wel geweldige gezinshuisdieren zijn.
Veelgemaakte fouten
- Alleen houden: dit veroorzaakt eenzaam en ongelukkig gedrag.
- Te kleine kooi: ratten hebben veel ruimte en afwisseling nodig.
- Verkeerde bodembedekking: zaagsel of dennenhout leidt tot luchtwegproblemen.
- Ongezond dieet: fruit, snoep of ongezonde snacks maken ratten snel ziek.
- Verkeerde herkomst: ratten uit dierenwinkels hebben vaak meer gezondheidsproblemen dan opvangdieren of ratten van erkende fokkers.
Hoeveel aandacht hebben ratten nodig?
Ratten hebben dagelijks interactie met mensen én soortgenoten nodig. Je moet er rekening mee houden dat ze elke dag tijd vragen voor loslopen, spelen en verzorgen. Wie weinig tijd heeft, kan beter kiezen voor een ander huisdier.
Conclusie
De tamme rat is een bijzonder huisdier: intelligent, aanhankelijk en speels. Maar ratten zijn géén huisdieren die je er “even bij” neemt. Ze hebben een groepje soortgenoten nodig, een ruime en uitdagende kooi, dagelijks aandacht en goede voeding. Hun korte levensduur en gevoeligheid voor ziekten maken ze extra kwetsbaar. Wie echter bereid is om de verantwoordelijkheid te nemen, krijgt er een loyaal en slim maatje voor terug.
Ratten zijn klein van formaat, maar groot in karakter – en verdienen zorg, aandacht en respect.
